1Cademy - دفتر سوم - بخش ۱۰۳ - انکار کردن آن جماعت بر دعا و شفاعت دقوقی و پریدن ایشان و ناپیدا شدن در پردهٔ غیب و حیران شدن دقوقی کی در هوا رفتند یا در زمین / Book Three - Section 103 - The Congregations Objection to Daquqis Prayer and Intercession, Their Flying Away and Disappearing into the Veil of the Unseen, and Daquqis Bewilderment as to Whether They Went into the Air or into the Earth

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر سوم / Masnavi: Book Three
دفتر سوم - بخش ۱۰۲ - دعا و شفاعت دقوقی در خلاص کشتی / Book Three - Section 102 - The prayer and intercession of Daquqi in saving the ship

Poem

دفتر سوم - بخش ۱۰۳ - انکار کردن آن جماعت بر دعا و شفاعت دقوقی و پریدن ایشان و ناپیدا شدن در پردهٔ غیب و حیران شدن دقوقی کی در هوا رفتند یا در زمین / Book Three - Section 103 - The Congregation's Objection to Daquqi's Prayer and Intercession, Their Flying Away and Disappearing into the Veil of the Unseen, and Daquqi's Bewilderment as to Whether They Went into the Air or into the Earth

Original content

چون رهید آن کشتی و آمد بکام
شد نماز آن جماعت هم تمام

فجفجی افتادشان با همدگر
کین فضولی کیست از ما ای پدر

هر یکی با آن دگر گفتند سر
از پس پشت دقوقی مستتر

گفت هر یک من نکردستم کنون
این دعا نه از برون نه از درون

گفت مانا این امام ما ز درد
بوالفضولانه مناجاتی بکرد

گفت آن دیگر که ای یار یقین
مر مرا هم می‌نماید این چنین

او فضولی بوده است از انقباض
کرد بر مختار مطلق اعتراض

چون نگه کردم سپس تا بنگرم
که چه می‌گویند آن اهل کرم

یک ازیشان را ندیدم در مقام
رفته بودند از مقام خود تمام

نه به چپ نه راست نه بالا نه زیر
چشم تیز من نشد بر قوم چیر

درها بودند گویی آب گشت
نه نشان پا و نه گردی بدشت

در قباب حق شدند آن دم همه
در کدامین روضه رفتند آن رمه

درتحیر ماندم کین قوم را
چون بپوشانید حق بر چشم ما

آنچنان پنهان شدند از چشم او
مثل غوطهٔ ماهیان در آب جو

سالها درحسرت ایشان بماند
عمرها در شوق ایشان اشک راند

تو بگویی مرد حق اندر نظر
کی در آرد با خدا ذکر بشر

خر ازین می‌خسپد اینجا ای فلان
که بشر دیدی تو ایشان را نه جان

کار ازین ویران شدست ای مرد خام
که بشر دیدی مر ایشان را چو عام

تو همان دیدی که ابلیس لعین
گفت من از آتشم آدم ز طین

چشم ابلیسانه را یک دم ببند
چند بینی صورت آخر چند چند

ای دقوقی با دو چشم همچو جو
هین مبر اومید ایشان را بجو

هین بجو که رکن دولت جستن است
هر گشادی در دل اندر بستن است

از همه کار جهان پرداخته
کو و کو می‌گو بجان چون فاخته

نیک بنگر اندرین ای محتجب
که دعا را بست حق در استجب

هر که را دل پاک شد از اعتلال
آن دعااش می‌رود تا ذوالجلال

English translation

When that ship was saved and reached its desired end, that congregation’s prayer also came to an end. A muttering arose among them with one another: “Who is this meddler among us, my friend?” Each one secretly said to another, hidden behind Daqūqī’s back. Each said, “I have not made this prayer now, neither outwardly nor inwardly.” One said, “It seems this imam of ours, out of distress, made an officious supplication.” Another said, “O certain friend, it appears the same to me as well. He was meddlesome out of constriction and objected to the Absolutely Free Chooser.” When I looked back to see what those noble ones were saying, I did not see a single one of them in place; they had all gone from their station. Neither to the left nor to the right, neither above nor below: my sharp eye could not prevail over that company. They were pearls; it was as if they had become water: there was no footprint and no dust on the plain. At that moment they all entered the domes of God; into which garden did that flock go? I remained bewildered: how had God hidden this company from my eyes? They became hidden from his sight like fish diving in stream-water. For years he remained in longing for them; for lifetimes he shed tears in yearning for them. You may say, “How would a man of God, while in contemplation, bring mention of human beings before God?” Here is where the ass falls asleep, so-and-so: you saw them as human beings, not as souls. The work has been ruined by this, O raw man: you saw them as human beings like common people. You saw the very thing the accursed Iblis saw, who said, “I am of fire; Adam is of clay.” Close the Iblis-like eye for a moment. How long will you see form? After all, how long, how long? O Daqūqī, with two eyes like streams, do not lose hope of them; seek them. Seek, for seeking is the pillar of good fortune; every opening lies in binding the quest within the heart. Having cleared yourself from all the work of the world, say “Where, where?” with your soul, like a ringdove. Look carefully into this, O veiled one: God has bound prayer to “I answer.” Whoever’s heart is purified from sickness, his prayer goes up to the Lord of Majesty.

Updated 2026-06-07

Contributors are: