1Cademy - دفتر سوم - بخش ۲۱۰ - تفسیر آیت وَ أَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَ / Book Three - Section 210 - Commentary on the Verse And rally against them with your cavalry and your infantry

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر سوم / Masnavi: Book Three

Poem

دفتر سوم - بخش ۲۱۰ - تفسیر آیت وَ أَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَ / Book Three - Section 210 - Commentary on the Verse 'And rally against them with your cavalry and your infantry'

متن و ترجمه / Text and Translation

تو چو عزم دین کنی با اجتهاد	دیو بانگت بر زند اندر نهاد
When you resolve on religion with earnest endeavor, the devil raises a cry within your inner nature,
که مرو زان سو بیندیش ای غوی	که اسیر رنج و درویشی شوی
Saying, 'Do not go in that direction, reflect, O misguided one, for you will become a captive of pain and poverty;
بی نوا گردی ز یاران وابری	خوار گردی و پشیمانی خوری
You will become destitute, cut off from friends, you will become humiliated and eat the bread of regret.'
تو ز بیم بانگ آن دیو لعین	وا گریزی در ضلالت از یقین
Out of fear of the cry of that accursed devil, you flee back into error away from certainty,
که هلا فردا و پس فردا مراست	راه دین پویم که مهلت پیش ماست
Saying, 'Behold, tomorrow and the day after are mine; I will tread the path of religion, for respite lies ahead of us.'
مرگ بینی باز کو از چپ و راست	می کشد همسایه را تا بانگ خاست
Then again you see Death, how from left and right he drags away the neighbor as soon as the cry arises.
باز عزم دین کنی از بیم جان	مرد سازی خویشتن را یک زمان
Once more, out of fear for your life, you resolve on religion; you make yourself a man for a moment.
پس سلح بر بندی از علم و حکم	که من از خوفی نیارم پای کم
Then you gird on armor of knowledge and wisdom, saying, 'I will not retreat out of any fear.'
باز بانگی بر زند بر تو ز مکر	که بترس و باز گرد از تیغ فقر
Again, he raises a cry against you out of deceit, saying, 'Be afraid, and turn back from the sword of poverty!'
باز بگریزی ز راه روشنی	آن سلاح علم و فن را بفکنی
Once more you flee from the path of light, and cast away that weapon of knowledge and skill.
سالها او را به بانگی بنده ای	در چنین ظلمت نمد افکنده ای
For years you have been a slave to him through a single cry, and in such darkness you have spread your felt-rug.
هیبت بانگ شیاطین خلق را	بند کردست و گرفته حلق را
The awe of the demons' cry has bound humankind and seized their throats,
تا چنان نومید شد جانشان ز نور	که روان کافران ز اهل قبور
So that their souls have become as hopeless of the light as the souls of the unbelievers of the people of the graves.
این شکوه بانگ آن ملعون بود	هیبت بانگ خدایی چون بود
Since such is the majesty of the cry of that accursed one, what must the majesty of the Divine cry be?
هیبت بازست بر کبک نجیب	مر مگس را نیست زان هیبت نصیب
The awe of the falcon is upon the noble partridge; the fly has no share of that awe,
زانک نبود باز صیاد مگس	عنکبوتان می مگس گیرند و بس
Because the falcon is not a hunter of flies; spiders alone catch flies, and that is all.
عنکبوت دیو بر چون تو ذباب	کر و فر دارد نه بر کبک و عقاب
The spider of the devil has pomp and power over a fly like you, not over the partridge and the eagle.
بانگ دیوان گله بان اشقیاست	بانگ سلطان پاسبان اولیاست
The cry of the devils is the herdsman of the wicked; the cry of the King is the guardian of the saints.
تا نیامیزد بدین دو بانگ دور	قطره ای از بحر خوش با بحر شور
So that, through these two far-sounding cries, not a single drop of the sweet sea may mix with the bitter sea.

Updated 2026-08-30

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

متن و ترجمه / Text and Translation

Related

Learn After