logo
How it worksCoursesResearch CommunitiesBenefitsAbout Us
Schedule Demo
Learn Before
Poem icon
Poem

دفتر ششم - بخش ۱۶ - حواله کردن مرغ گرفتاری خود را در دام به فعل و مکر و زرق زاهد و جواب زاهد مرغ را / Book Six - Section 16 - The Bird Attributing Its Captivity in the Trap to the Action, Deceit, and Hypocrisy of the Ascetic, and the Ascetic's Answer to the Bird

متن و ترجمه / Text and Translation

گفت آن مرغ این سزای او بودکه فسون زاهدان را بشنود
That bird said, "This is the punishment for him
who listens to the charms of ascetics."
گفت زاهد نه سزای آن نشافکو خورد مال یتیمان از گزاف
The ascetic said, "No, the punishment for that foolishness
is for one who consumes the wealth of orphans recklessly."
بعد از آن نوحه گری آغاز کردکه فخ و صیاد لرزان شد ز درد
After that, he began to lament,
so that the trap and the hunter trembled from pain,
کز تناقضهای دل پشتم شکستبر سرم جانا بیا می مال دست
"From the contradictions of the heart, my back is broken;
come, my soul, rub your hand on my head.
زیر دست تو سرم را راحتیستدست تو در شکربخشی آیتیست
Under your hand, there is comfort for my head;
your hand is a sign in granting sugar.
سایهٔ خود از سر من برمداربی قرارم بی قرارم بی قرار
Do not remove your shadow from my head;
I am restless, I am restless, I am restless.
خوابها بیزار شد از چشم مندر غمت ای رشک سرو و یاسمن
Sleep has become disgusted with my eyes,
in grief for you, O envy of the cypress and jasmine.
گر نیم لایق چه باشد گر دمیناسزایی را بپرسی در غمی
If I am not worthy, what would it be if for a moment,
you ask about an unworthy one in sorrow?
مر عدم را خود چه استحقاق بودکه برو لطفت چنین درها گشود
What entitlement did non-existence itself have,
that your grace opened such doors to it?
خاک گرگین را کرم آسیب کردده گهر از نور حس در جیب کرد
Grace touched the mangy dust,
and put ten pearls from the light of sense in its pocket.
پنج حس ظاهر و پنج نهانکه بشر شد نطفهٔ مرده از آن
Five outward senses and five hidden,
from which the dead drop of sperm became human.
توبه بی توفیقت ای نور بلندچیست جز بر ریش توبه ریش خند
Repentance without your grace, O high light,
what is it but a mockery of the beard of repentance?
سبلتان توبه یک یک بر کنیتوبه سایه ست و تو ماه روشنی
You pluck out the mustaches of repentance one by one;
repentance is a shadow, and you are the bright moon.
ای ز تو ویران دکان و منزلمچون ننالم چون بیفشاری دلم
O you, by whom my shop and dwelling are ruined,
how can I not lament when you squeeze my heart?
چون گریزم زانک بی تو زنده نیستبی خداوندیت بود بنده نیست
How can I flee, because without you there is no living;
without your lordship, there is no being a servant.
جان من بستان تو ای جان را اصولزانک بی تو گشته ام از جان ملول
Take my soul, you, O principle of the soul,
because without you, I have become weary of the soul.
عاشقم من بر فن دیوانگیسیرم از فرهنگی و فرزانگی
I am in love with the art of madness;
I am satiated with culture and wisdom.
چون بدرد شرم گویم راز فاشچند ازین صبر و زحیر و ارتعاش
When shame tears, I will speak the secret openly;
how long this patience, bewilderment, and trembling?
در حیا پنهان شدم هم چون سجافناگهان بجهم ازین زیر لحاف
I hid in modesty like a fringe;
suddenly I leap from under this quilt.
ای رفیقان راهها را بست یارآهوی لنگیم و او شیر شکار
O friends, the friend blocked the paths;
we are the lame deer and he is the hunting lion.
جز که تسلیم و رضا کو چاره ایدر کف شیر نری خون خواره ای
What remedy is there but submission and contentment,
in the paws of a bloodthirsty male lion?
او ندارد خواب و خور چون آفتابروحها را می کند بی خورد و خواب
He has no sleep and food like the sun;
he makes souls without food and sleep.
که بیا من باش یا هم خوی منتا ببینی در تجلی روی من
Saying, come be me, or have my nature,
so that you may see my face in manifestation.
ور ندیدی چون چنین شیدا شدیخاک بودی طالب احیا شدی
And if you did not see, how did you become so mad?
You were dust, you became a seeker of life.
گر ز بی سویت ندادست او علفچشم جانت چون بماندست آن طرف
If from His directionless direction He did not give you fodder,
how did the eye of your soul remain on that side?
گربه بر سوراخ زان شد معتکفکه از آن سوراخ او شد معتلف
The cat became secluded at the mouse hole,
because from that hole it found food.
گربهٔ دیگر همی گردد به بامکز شکار مرغ یابید او طعام
Another cat wanders on the roof,
so that from hunting the bird it finds food.
آن یکی را قبله شد جولاهگیوآن یکی حارس برای جامگی
For one, the Qibla became weaving;
and for another, being a guard for the sake of clothing.
وان یکی بی کار و رو در لامکانکه از آن سو دادیش تو قوت جان
And for one, unemployed and facing placelessness,
because from that side You gave him the sustenance of the soul.
کار او دارد که حق را شد مریدبهر کار او ز هر کاری برید
He has His work who became the disciple of the Truth;
for the sake of His work, he cut himself off from every work.
دیگران چون کودکان این روز چندتا شب ترحال بازی می کنند
Others, like children, for these few days,
until the night of departure, are playing.
خوابناکی کو ز یقظت می جهددایهٔ وسواس عشوه ش می دهد
Where is the sleepy one who leaps from wakefulness?
The nurse of obsession gives him false promises.
رو بخسپ ای جان که نگذاریم ماکه کسی از خواب بجهاند ترا
Go sleep, O soul, for we will not allow
anyone to wake you from sleep.
هم تو خود را بر کنی از بیخ خوابهم چو تشنه که شنود او بانگ آب
You yourself pluck yourself from the root of sleep,
like a thirsty one who hears the sound of water.
بانگ آبم من به گوش تشنگانهم چو باران می رسم از آسمان
I am the sound of water in the ears of the thirsty;
like rain, I arrive from the sky.
بر جه ای عاشق برآور اضطراببانگ آب و تشنه و آنگاه خواب
Leap up, O lover, show agitation;
the sound of water and the thirsty one, and then sleep?"

0

1

Poem icon
Updated 2026-08-30

Contributors are:

G
Gemini AI
🏆 3

Who are from:

G
Google
🏆 3

References

Tags

Humanities

Literature

Islam

Religion

Science

Philosophy

Social Science

Persian Literature Prerequisite Course

Related