1Cademy - بخش ۱ - المقالة الرابعه / Section 1

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۱ - المقالة الرابعه / Section 1 - The Fourth Discourse

متن و ترجمه / Text and Translation

الا ای جان و دل را درد و دارو	تو آن نوری که کم تمسسه نارو
O you who are the pain and medicine for the soul and heart, You are that light which 'fire would scarcely touch.'
ز روزن های مشکاتی مشبک	نشیمن کرده بر شاخی مبارک
From the lattice openings of a niche, Having nested on a blessed branch.
تو در مصباح تن مشکوة نوری	ز نزدیکی که هستی دور دوری
You are a niche of light in the lamp of the body, Though you are close, you are extremely far.
زجاجه بشکن و زیتت فروریز	به نور کوکب دری درآویز
Break the glass and pour out your oil, Cling to the light of a brilliant star.
ترا با مشرق و مغرب چه کارست	که نور آسمان گردت حصار ست
What have you to do with East and West, Since the light of heaven is a fortress around you?
الا ای بلبل گویای اسرار	ز صندوق جواهر بند بردار
O nightingale that speaks of secrets, Remove the lock from the chest of jewels.
چو عیسی در سخن شیرین زفان شو	صدف را بشکن و گوهر فشان شو
Like Jesus, become sweet-spoken in speech, Break the oyster shell and scatter pearls.
به آواز خوش خود سر می افراز	که در ابریشم و نی هست آواز
Do not exult in your own beautiful voice, For there is sound in silk strings and flutes.
خوش آوازی بلبل از تو بیش است	که سرمست خوش آوازی خویش است
The nightingale's beautiful singing exceeds yours, For it is drunk with its own sweet singing.
ز شنوایی خود چندین بمخروش	که بانگی بشنود ده میل خرگوش
Do not clamor so much over your hearing, For a rabbit can hear a sound from ten miles away.
ز بینایی مدان این فر و فرهنگ	که گنجشکی ببیند بیست فرسنگ
Do not attribute this grandeur and culture to your vision, For a sparrow can see for twenty leagues.
ز بویایی ناقص نیز کم گوی	که از یک میل موشی بشنود بوی
Speak little of your imperfect sense of smell, For a mouse can smell a scent from a mile away.
ز وهم خود مدان خود را تزاید	که آب از وهم خود بنمود هدهد
Do not consider your imagination to be an increase, For the hoopoe saw water through its imagination.
تو گر بیشی از آن جمله از آنی	که بس گویا و بس پاکیزه دانی
If you are superior to all of those, it is because You are highly eloquent and possess pure knowledge.
الا ای قطرهٔ بالا گزیده	ز دریای قدم بویی شنیده
O drop that has chosen the heights, Having caught a scent of the ocean of eternity.
ز دریا گرچه بالایی گزیدی	ولیکن در کمال خود رسیدی
Though you chose the heights over the ocean, Yet you reached your own perfection.
چو از دریا سوی بالا شدی تو	صدف را لؤلؤی لالا شدی تو
When you went aloft from the ocean, You became a brilliant pearl for the oyster shell.
تو ناکرده سفر ، گوهر نگردی	چو خاکستر شدی اخگر نگردی
Without traveling, you will not become a gem; Once you become ashes, you will not become a glowing ember.
سفر کردی ز دریا سوی عنصر	سفر ناکرده قطره کی شود در ؟
You traveled from the ocean toward the elements; How can a drop become a pearl without traveling?
نخستین قطره باران سفر کرد	و از آن پس قعر دریا پر گهر کرد
First, the raindrop made a journey, And then it filled the depths of the sea with pearls.
به دریا گر گهر پنهان بماند	گهر با خاک ره یکسان بماند
If the gem remains hidden in the sea, It remains equal to the dust of the road.
ولی چون گوهر از دریا برآید	ز زیر تشت پر زر با سرآید
But when the gem emerges from the sea, It rises from beneath a basin full of gold.
چو برگ تود از موضع سفر کرد	ز دیبا و ز اطلس سر به در کرد
When the mulberry leaf traveled from its place, It emerged as brocade and satin.
سفر را گر نه این انجام بودی	فلک را یک نفس آرام بودی
If travel did not have this outcome, Would the heavens have peace for a single breath?
سفر را گر چنین قدری نبودی	مه نو از سفر بدر ی نبودی
If travel did not possess such value, The new moon would not become a full moon through travel.
الا ای نیک یار تند مستیز	دمی زین چارچوب طبع برخیز
O good, impetuous companion, do not contend; Rise for a moment from this framework of nature.
به پرواز جهان لامکان شو	زمانی بی زمین و بی زمان شو
Fly to the world of the placeless, Become for a time landless and timeless.
که اندر لازمان صد سال و یک دم	به پیشت هر دو یکسانند با هم
For in timelessness, a hundred years and a single breath Are both equal before you.
دمی آنجایگه صد سال باشد	ز استقبال و ماضی حال باشد
A moment there is a hundred years; The future and the past become the present.
ولیکن حال نبود در زمانی	از آن معنی که نبود آسمانی
Yet there is no 'present' in time, For that meaning is not celestial.
نیابی انقضا ی دور دوران	نبینی انقلاب چرخ گردان
You will not find the end of the rotation of epochs, Nor will you see the revolution of the turning heavens.
چو نور دیده باشد آسمان ها	نباشد چون چنین ها آنچنان ها
When the heavens become like the light of the eye, These things will no longer be like those.
نه نقصان باشد آنجا ، نه کمالی	نه ماضی و نه مستقبل ، نه حالی
There is neither deficiency there nor perfection, Neither past, nor future, nor present.
چو هست آن حضرت از هر دو جهان دور	از آنست از زمان و از مکان دور
Since that Presence is far from both worlds, Therefore it is far from time and space.
بود در یک نفس مهدی و آدم	نه آن یک بیش ازین نه این از آن کم
In a single breath, the Mahdi and Adam exist, Neither the former is more than the latter, nor the latter less than the former.
چو حالی این زمین کردی بدل تو	یکی بینی ابد را با ازل تو
When you exchange this earth for the spiritual present, You will see eternity as one with pre-eternity.
چو آنجا نه چه ونه چند باشد	ازل را با ابد پیوند باشد
Since there is neither 'how' nor 'how many' there, Eternity is joined with pre-eternity.
یقین دانم که هر دو جز یکی نیست	محقق را درین معنی شکی نیست
I know for certain that both are but one; There is no doubt in this meaning for the researcher.
الا یا مهره باز حقه پرداز	نقاب از لعبت معنی برانداز
O juggler, player of tricks, Cast off the veil from the puppet of meaning.
مشعبد وار چابک دستی یی کن	شرابی درکش و بدمستی یی کن
Perform a swift-handed trick like a conjurer; Drink a wine and act wildly.
به (؟ز ) خاک آینهٔ جان پاک بزدای	تهی کن حقه را و پاک بنمای
Wipe the dust from the mirror of the pure soul; Empty the cup and show it clean.
ز بند پیچ بر پیچ زمانه	گرفتار آمدی در کنج خانه
From the twist-upon-twist bond of the world, You have become imprisoned in the corner of the house.
اگر تو روی بنمایی ز پرده	بسوزی هفت چرخ سال خورده
If you show your face from behind the curtain, You will burn the seven ancient spheres.
تو گنجی نه سپهر ت درمیانه	برآی از چار دیوار زمانه
You are a treasure, and the nine heavens are your middle; Emerge from the four walls of time.
طلسم و بند نیز نجات بشکن	در و دهلیز موجودات بشکن
Break the talisman and bond of deliverance too; Shatter the door and vestibule of existing things.
تو گنجی لیک در بند طلسمی	تو جانی لیک در زندان جسمی
You are a treasure but bound in a talisman; You are a soul but in the prison of the body.
ازین زندان دنیا رخت برگیر	به کلی دل ز بند سخت برگیر
Pack your bags from this prison of the world; Entirely release your heart from the severe bond.
میان پارگین و آز ماندی	نمی دانی که از چه باز ماندی
You remained between the cesspool and greed; You do not know what kept you back.
تو معذوری که آگاهی نداری	که اینجا آنچ می خواهی نداری
You are excused, for you have no awareness, For you do not have here what you desire.
چو از حق برگ رندان می نیابی	عجب نبود اگر آن می نیابی
Since you do not find the wine of the libertines from the Truth, It is no wonder if you do not find that wine.
الا یا مرغ حکمت دان زمانی	چه خواهی یافت زین به آشیانی
O bird that knows wisdom, What better nest will you find than this?
به پرواز معانی باز کن پر	سرای هفت در را باز کن در
Spread your wings in the flight of meanings; Open the door of the palace of seven doors.
چو بگذشتی ز چار و نه به پرواز	ز خود بگذر به حق کن چشم خود باز
When you pass beyond the four and the nine in flight, Pass beyond yourself and open your eyes to the Truth.
چرا مغرور جای دیو گشتی	تو دیوانه شدی کالیو گشتی
Why did you become deceived by the place of the demon? You became mad, you became distracted.
چو میدانی که می باید شدن زود	نه خواهد نیز روی آمدن بود
Since you know that you must depart quickly, There will be no return.
چه خواهی کرد جای مکر و تلبیس ؟	ز دنیا بگذر و بگذار ابلیس
What will you do in the place of deceit and trickery? Pass beyond the world and leave the devil.
بدان که اقطاع ابلیس است دنیا	سرای مکر و تلبیس است دنیا
Know that the world is the fief of the devil; The world is the house of deceit and trickery.
سرای او بدو ده باز رفتی	نظر بر پیشگاه انداز و رفتی
Give his house back to him and go; Cast your gaze upon the threshold and go.
چو نیست ابلیس را با جای تو کار	تو نیز از جای او بگذر به هنجار
Since the devil has nothing to do with your place, You too pass beyond his place in an orderly way.
چو زین گلخن بدان گلشن رسیدی	همان انگار که این گلخن ندیدی
When you reach that rose garden from this furnace, Assume as if you never saw this furnace.
نخستین در جهان قدس بخرام	وزآن پس در جهان انس نه گام
First, walk in the world of holiness, And then take steps in the world of intimacy.
چو بر استبرق خضرا نشینی	تو باشی جمله و خود را نبینی
When you sit upon the green silk, You will be the whole, and you will not see yourself.
چو بگذشتی ز چندان پرده و دام	به یک چندی شوی هادی بر آن بام
When you pass beyond so many veils and traps, For a time you will become a guide upon that roof.
شود چشمت به خورشید جهان باز	شود بر تو در دریای جان باز
Your eye will open to the sun of the world; The door to the ocean of the soul will open to you.
چو تو هادی شدی در خود نگه کن	بدان خود را و قصد بارگه کن
When you become a guide, look into yourself; Know yourself and resolve for the court.
که چون خود دان شوی حق دان شوی تو	از آن پس زود در پیشان شوی تو
For when you become self-knowing, you become God-knowing; Thereafter you

Updated 2026-08-30

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn After

The Allegory of the Niche and Lamp in Asrar Nameh

Learn Before

متن و ترجمه / Text and Translation

Related

Learn After