logo
How it worksCoursesResearch CommunitiesBenefitsAbout Us
Schedule Demo
Learn Before
Poem icon
Poem

دفتر پنجم - بخش ۱۶۲ - حکایت عیاضی رحمه‌الله کی هفتاد غزو کرده بود سینه برهنه بر امید شهید شدن چون از آن نومید شد از جهاد اصغر رو به جهاد اکبر آورد و خلوت گزید ناگهان طبل غازیان شنید نفس از اندرون زنجیر می‌درانید سوی غزا و متهم داشتن او نفس خود را درین رغبت / Book Five - Section 162 - The Story of ‘Ayāḍī, may God have mercy on him, who fought seventy battles bare-chested in the hope of becoming a martyr; when he was disappointed in that, he turned from the lesser jihad to the greater jihad and ch

متن و ترجمه / Text and Translation

گفت عیاضی نود بار آمدمتن برهنه بوک زخمی آیدم
Ayadi said: 'I went ninety times [to battle],
With a bare body, hoping that a wound might strike me.
تن برهنه می شدم در پیش تیرتا یکی تیری خورم من جای گیر
I went bare-bodied in front of arrows,
So that a fatal arrow might hit me.
تیر خوردن بر گلو یا مقتلیدر نیابد جز شهیدی مقبلی
To be struck by an arrow in the throat or a vital spot,
Is not attained except by a fortunate martyr.
بر تنم یک جایگه بی زخم نیستاین تنم از تیر چون پرویزنیست
There is not a single spot on my body without a wound;
This body of mine is like a sieve from arrows.
لیک بر مقتل نیامد تیرهاکار بخت است این نه جلدی و دها
Yet no arrows hit a vital spot;
This is a matter of fortune, not of agility and cleverness.
چون شهیدی روزی جانم نبودرفتم اندر خلوت و در چله زود
Since martyrdom was not the daily bread of my soul,
I quickly went into seclusion and a forty-day retreat (chilla).
در جهاد اکبر افکندم بدندر ریاضت کردن و لاغر شدن
I cast my body into the greater jihad,
In practicing self-mortification and becoming thin.
بانگ طبل غازیان آمد به گوشکه خرامیدند جیش غزوکوش
Then the sound of the drum of the holy warriors reached my ear,
That the battle-seeking army had marched out.
نفس از باطن مرا آواز دادکه به گوش حس شنیدم بامداد
The carnal soul (nafs) called out to me from within,
Such that I heard it in the morning with my sensory ear:
خیز هنگام غزا آمد بروخویش را در غزو کردن کن گرو
"Arise, the time for holy war has come, go,
Commit yourself to fighting in the battle."
گفتم ای نفس خبیث بی وفااز کجا میل غزا تو از کجا
I said: "O wicked, faithless soul,
Where do you get this desire for battle, where?
راست گوی ای نفس کین حیلت گریستورنه نفس شهوت از طاعت بریست
Tell the truth, O soul, for this is a trick,
Otherwise, the soul of lust is free from obedience."
گر نگویی راست حمله آرمتدر ریاضت سخت تر افشارمت
If you do not tell the truth, I will attack you,
And press you even harder in self-mortification.'
نفس بانگ آورد آن دم از درونبا فصاحت بی دهان اندر فسون
The soul cried out at that moment from within,
With eloquence, without a mouth, in a magical tone:
که مرا هر روز اینجا می کشیجان من چون جان گبران می کشی
'You kill me here every single day,
You kill my soul like the soul of infidels.
هیچ کس را نیست از حالم خبرکه مرا تو می کشی بی خواب و خور
No one knows of my condition,
That you are killing me without sleep and food.
در غزا بجهم به یک زخم از بدنخلق بیند مردی و ایثار من
In battle, I will escape from the body with a single wound,
And the people will see my manliness and self-sacrifice.'
گفتم ای نفسک منافق زیستیهم منافق می مری تو چیستی
I said: 'O little soul, you lived as a hypocrite,
And you die as a hypocrite; what are you?
در دو عالم تو مرایی بوده ایدر دو عالم تو چنین بیهوده ای
In both worlds you have been a hypocrite,
In both worlds you have been thus useless.
نذر کردم که ز خلوت هیچ منسر برون نارم چو زنده ست این بدن
I make a vow that I shall never put my head out of seclusion,
As long as this body is alive.
زانک در خلوت هر آنچ تن کندنه از برای روی مرد و زن کند
For whatever the body does in seclusion,
It does not do for the face of man or woman.
جنبش و آرامش اندر خلوتشجز برای حق نباشد نیتش
The movement and stillness in its seclusion,
Its intention is for none other than God.'
این جهاد اکبرست آن اصغرستهر دو کار رستمست و حیدرست
This is the greater jihad, and that is the lesser;
Both are the work of Rustam and Haidar.
کار آن کس نیست کو را عقل و هوشپرد از تن چون بجنبد دنب موش
It is not the work of one whose intellect and senses
Fly from his body when a mouse’s tail moves.
آن چنان کس را بباید چون زناندور بودن از مصاف و از سنان
Such a person must, like women,
Keep far away from the battlefield and the spear.
صوفیی آن صوفیی این اینت حیفآن ز سوزن کشته این را طعمه سیف
What a pity: that one is a Sufi, and this is a Sufi!
That one is killed by a needle, while this one is the prey of the sword.
نقش صوفی باشد او را نیست جانصوفیان بدنام هم زین صوفیان
He has the form of a Sufi but has no soul;
Sufis are made ill-reputed by such Sufis.
بر در و دیوار جسم گل سرشتحق ز غیرت نقش صد صوفی نبشت
On the door and wall of the body made of clay,
God, out of jealousy, painted the forms of a hundred Sufis,
تا ز سحر آن نقشها جنبان شودتا عصای موسوی پنهان شود
So that by magic those forms might move,
Until the staff of Moses is hidden.
نقشها را میخورد صدق عصاچشم فرعونیست پر گرد و حصا
The truth of the staff swallows those forms;
Pharaoh's eye is full of dust and pebbles.
صوفی دیگر میان صف حرباندر آمد بیست بار از بهر ضرب
Another Sufi, in the midst of the battle line,
Entered twenty times for the sake of striking,
با مسلمانان به کافر وقت کروانگشت او با مسلمانان به فر
Attacking the infidels with the Muslims,
And returning with glory with the Muslims.
زخم خورد و بست زخمی را که خوردبار دیگر حمله آورد و نبرد
He was wounded, and bound the wound he received,
And once again brought an attack and fought,
تا نمیرد تن به یک زخم از گزافتا خورد او بیست زخم اندر مصاف
Lest the body die from a single random wound,
And that he might receive twenty wounds in the battle.
حیفش آمد که به زخمی جان دهدجان ز دست صدق او آسان رهد
He felt it a pity to give up his soul with one wound,
And that his soul should escape so easily from his hand of sincerity.'

0

1

Poem icon
Updated 2026-08-30

Contributors are:

G
Gemini AI
🏆 3

Who are from:

G
Google
🏆 3

References

Tags

Humanities

Literature

Islam

Religion

Science

Philosophy

Social Science

Persian Literature Prerequisite Course

Related
Learn After