1Cademy - دفتر سوم - بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هوا / Book Three - Section 131 - The Gravity of the Affair of That Bird Who Abandoned Prudence Out of Greed and Desire

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر سوم / Masnavi: Book Three
دفتر سوم - بخش ۱۳۰ - معنی حزم و مثال مرد حازم / Book Three - Section 130 - The Meaning of Prudence and the Example of the Prudent Man

Poem

دفتر سوم - بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هوا / Book Three - Section 131 - The Gravity of the Affair of That Bird Who Abandoned Prudence Out of Greed and Desire

Original content

باز مرغی فوق دیواری نشست
دیده سوی دانه دامی ببست

یک نظر او سوی صحرا می‌کند
یک نظر حرصش به دانه می‌کشد

این نظر با آن نظر چالیش کرد
ناگهانی از خرد خالیش کرد

باز مرغی کان تردد را گذاشت
زان نظر بر کند و بر صحرا گماشت

شاد پر و بال او بخا له
تا امام جمله آزادان شد او

هر که او را مقتدا سازد برست
در مقام امن و آزادی نشست

زانک شاه حازمان آمد دلش
تا گلستان و چمن شد منزلش

حزم ازو راضی و او راضی ز حزم
این چنین کن گر کنی تدبیر و عزم

بارها در دام حرص افتاده‌ای
حلق خود را در بریدن داده‌ای

بازت آن تواب لطف آزاد کرد
توبه پذرفت و شما را شاد کرد

گفت ان عدتم کذا عدنا کذا
نحن زوجنا الفعال بالجزا

چونک جفتی را بر خود آورم
آید آن را جفتش دوانه لاجرم

جفت کردیم این عمل را با اثر
چون رسد جفتی رسد جفتی دگر

چون رباید غارتی از جفت شوی
جفت می‌آید پس او شوی‌جوی

بار دیگر سوی این دام آمدیت
خاک اندر دیدهٔ توبه زدیت

بازتان تواب بگشاد از گره
گفت هین بگریز روی این سو منه

باز چون پروانهٔ نسیان رسید
جانتان را جانب آتش کشید

کم کن ای پروانه نسیان و شکی
در پر سوزیده بنگر تو یکی

چون رهیدی شکر آن باشد که هیچ
سوی آن دانه نداری پیچ پیچ

تا ترا چون شکر گویی بخشد او
روزیی بی دام و بی خوف عدو

شکر آن نعمت که‌تان آزاد کرد
نعمت حق را بباید یاد کرد

چند اندر رنجها و در بلا
گفتی از دامم رها ده ای خدا

تا چنین خدمت کنم احسان کنم
خاک اندر دیدهٔ شیطان زنم

English translation

Again a bird alighted atop a wall, fixing its sight upon the grain of a snare. One glance it casts toward the open plain, one glance its greed draws toward the grain. This gaze contended with that gaze and suddenly emptied it of reason.

Again, the bird that abandoned that wavering, tore its gaze from there and fixed it on the plain— its wings spread wide in joy, until it became the imam of all the free. Whoever takes it as a model is saved and sits in the station of safety and freedom.

For its heart became the king of the prudent, until the rose garden and meadow became its dwelling. Prudence is pleased with it, and it is pleased with prudence— do likewise, if you take counsel and resolution.

Many times you have fallen into the snare of greed, you have offered your own throat to be cut. Again the Tawwāb, in grace, set you free, accepted repentance and made you glad.

He said: "If you return thus, We return thus— We have wed deeds to their recompense."

When I bring a pair upon myself, its pair comes running, inevitably. We have paired this deed with its effect— when one pair arrives, another pair arrives. When a plunder tears a wife from her husband, the pair comes after it, husband-seeking.

Again you came toward this snare, you threw dust in the eye of repentance. Again the Tawwāb loosed you from the knot, saying: "Beware! Flee—do not turn your face this way."

Again, when the moth of forgetfulness arrived, it drew your soul toward the fire. Lessen it, O moth of forgetfulness and doubt— look once at your burnt wings.

When you are delivered, gratitude is this: that you have no more twisting and turning toward that grain, so that when you give thanks, He grants you a provision without snare and without fear of the enemy.

Give thanks for that blessing which freed you— the blessing of Ḥaqq must be remembered. How many times in hardships and afflictions did you say: "Free me from the snare, O God!" "So that I may serve thus, do good thus, throw dust in the eye of Satan."

Updated 2026-05-16

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related