1Cademy - دفتر سوم - بخش ۷۰ - بقیهٔ قصهٔ آن زاهد کوهی کی نذر کرده بود کی میوهٔ کوهی از درخت باز نکنم و درخت نفشانم و کسی را نگویم صریح و کنایت کی بیفشان آن خورم کی باد افکنده باشد از درخت / Book Three - Section 70 - The Rest of the Tale of That Mountain Ascetic Who Had Vowed That I Will Not Pluck Mountain Fruit from the Tree and I Will Not Shake the Tree and I Will Not Tell Anyone Explicitly or Implicitly to Shake It, I Will Eat That Which the Wind Has Thrown from the Tree

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر سوم / Masnavi: Book Three

Poem

دفتر سوم - بخش ۷۰ - بقیهٔ قصهٔ آن زاهد کوهی کی نذر کرده بود کی میوهٔ کوهی از درخت باز نکنم و درخت نفشانم و کسی را نگویم صریح و کنایت کی بیفشان آن خورم کی باد افکنده باشد از درخت / Book Three - Section 70 - The Rest of the Tale of That Mountain Ascetic Who Had Vowed That I Will Not Pluck Mountain Fruit from the Tree and I Will Not Shake the Tree and I Will Not Tell Anyone Explicitly or Implicitly to Shake It, I Will Eat That Which the Wind Has Thrown from the Tree

Original content

اندر آن که بود اشجار و ثمار
بس مرودی کوهی آنجا بی‌شمار

گفت آن درویش یا رب با تو من
عهد کردم زین نچینم در زمن

جز از آن میوه که باد انداختش
من نچینم از درخت منتعش

مدتی بر نذر خود بودش وفا
تا در آمد امتحانات قضا

زین سبب فرمود استثنا کنید
گر خدا خواهد به پیمان بر زنید

هر زمان دل را دگر میلی دهم
هرنفس بر دل دگر داغی نهم

کل اصباح لنا شان جدید
کل شیء عن مرادی لا یحید

در حدیث آمد که دل همچون پریست
در بیابانی اسیر صرصریست

باد پر را هر طرف راند گزاف
گه چپ و گه راست با صد اختلاف

در حدیث دیگر این دل دان چنان
کآب جوشان ز آتش اندر قازغان

هر زمان دل را دگر رایی بود
آن نه از وی لیک از جایی بود

پس چرا آمن شوی بر رای دل
عهد بندی تا شوی آخر خجل

این هم از تاثیر حکمست و قدر
چاه می‌بیینی و نتوانی حذر

نیست خود از مرغ پران این عجب
که نبیند دام و افتد در عطب

این عجب که دام بیند هم وتد
گر بخواهد ور نخواهد می‌فتد

چشم باز و گوش باز و دام پیش
سوی دامی می‌پرد با پر خویش

English translation

In that place there were trees and fruits, many wild mountain pears there beyond count. That dervish said, "O Lord, I have made a covenant with You that I will not pick from these in my lifetime, except for fruit that the wind has knocked down; I will not pick from its fruitful tree." For a time he remained faithful to his vow, until the trials of decree came in. For this reason He commanded: make an exception; say, "if God wills," when you make a pledge. Every moment I give the heart another inclination; every breath I place another brand upon the heart. "Every morning We have a new affair; nothing turns aside from My will." It has come in a hadith that the heart is like a feather, captive to a violent wind in a desert. The wind drives the feather in every direction at random, now left, now right, with a hundred variations. In another hadith, know this heart to be like water boiling from fire in a cauldron. At every moment the heart has another opinion; that is not from itself, but from elsewhere. So why should you feel secure in the heart's opinion and bind yourself by a vow, so that in the end you are ashamed? This too is from the influence of command and destiny: you see the pit and cannot avoid it. It is no wonder that a flying bird does not see the snare and falls into destruction. The wonder is this: it sees the snare and the stake too, yet whether it wishes or not, it falls. With eye open and ear open and the snare before it, it flies toward the snare on its own wings.

Updated 2026-05-16

Contributors are: